XAV TSHUAJ TIVTHAIV MUS TXAWV TEBCHAWS

 

Ua li cas kuv thiaj paub xav yam tshuaj twg ua ntej kuv yuav mus txawv tebchaws?

Koj yuav tsum mus ntsib lub tsev khomob kuaj mob mus txawv tebchaws, los yog koj qhov chaw kuajmob ua koj pheej mus kuaj. Lawv thiaj li qhia tau yam tshuaj xav twg thiaj yog yam zoo rau koj ua ntej koj yuav mus txawv tebchaws.  Qhov zoo koj yuav tsum mus ntsib kwskho mob ua ntej ib lub hli, tiamsis yog dhau es ze txhaj ib hli lawm los qhov koj mus ntsib kwskho mob zoo dua li tsis mus.  Muaj ib qhov website (www.cdc.gov) yuav qhia tau tswvyim rau koj tias yam tshuaj xav twg thiab yam tshuaj noj twg koj yuav tsum tau coj mus pab tivthaiv koj.  Koj yuav tsum nco ntsoov nqa daim ntawv xav tshuaj thaum koj mus ntsib kws khomob.

 

Thajmaum yuav ua licas paub muab yam tshuaj xav zoo qhia rau koj?

 

Nws muaj yam phem, yam zoo thiab kim npaum licas txog tshuaj xav.  Koj tus kwskho mob yuav qhia rau koj tias yam tshuaj xav twg yuav pab tau koj (yuav tivthiav tau kom txhob raug kabmob) zoo txhaj tej kev tshais thiab raug nqi ntawm cov tshuaj xav.  Koj yuav tsum tau nug koj tus kwskhomob txog cov tshuaj xav qhov zoo thiab phem.

 

Yam tshuaj xav tivthaiv twg uas kuv tus kwskho mob yuav tham rog kuv?

 

Muaj ob pawg tshuaj xav tivthaiv.  Cov tshuaj xav uas koj yuav tsum tau xav txawm yog koj mus ncig tebchaw los yog tsis mus, thiab cov tshuaj xav tivthaiv uas koj yuav tsum tau xav yog koj mus txawv tebchaws.

 

Tshuaj xav tivthaiv txawv txuas tus yuav tsum tau xav

 

Nws muaj ob peb yam tshuaj xav tivthaiv uas yog koj yuav tsum tau xav vim tias kwskho mob kom xav.  Feem tau ntawm cov tshuaj xav twb xav tivthaiv thaum yau lawm.

 

Tshuaj xav mus txawv tebchaws

 

Hepatitis A (kab mobsiab A)

 

Hepatitis A  (kab mobsiab A) yog ib yam kabmob ua tibneeg kis tau los ntawm noj zaub mov thiab haus dej.  Yog tias koj yug txhawv tebchaws tej zaum koj twb muaj tus kabmob Hepatitis A no thawm koj tseem yog menyuam yaus.  Thaum koj tseem yog menyuam yaus tus kabmob hepatitis A no tsis tau huam loj los yog txaus ntsai.  Yog tias koj kis tau tus kabmob kab mobsiab A  thaum koj laus yuav ua rau koj muaj mob nyav thiab ua rau yus tuag taus.  Yog koj xav paub tias koj puas muaj kab mobsiab A koj mus kuaj tshav yuav qhia tau rau koj. ( yog koj xav paub kom zoo koj yuav tau nug koj tus kwskho mob.)

 

Yog koj twb muaj tus kab mobsiab A thaum koj tseem me koj yuav kis tsis tau ntsiv lawm.  Yog koj tsis paub tias koj muaj kab mobsiab A thiab koj tsis tau kuaj ntsav, koj yuav tsum txhaj tshuaj xav ua ntej koj mus txawv tebchaws.  Ua ntej koj mus ncig koj yuav tau txhaj ib koob tshuaj xav tivthiav koj thiaj li yuav pab tau koj thaum lub sijhawm koj tseem nyob txawv tebchaws.  Tomqab li 6-12 lub hli koj yuav tsum tau txhaj dua ib koob tshuaj xav ntsiv kom pab koj mus tas koj lub neej.

 

Typhiod

 

Typhiod yog ib yam kab mob ua los ntawm zaubmov thiab dej hau tsis huv muaj kab mob.  Yam kab mob no ua rau neeg kub taub hau thiab mob plab yuav ua tau raug mob nyhav thiab mauj feem tuag taus.  Yog koj mus saib koj tej phoojywg thiab tsev neeg txawv tebchaw koj tsis ceev faaj koj muaj feem yuav kis tau tus mob no .  Nws muaj zam tshuaj noj thiab tshuaj xav tivthiav tej yam mob zoo li no.  Yuav siv li 7 hnub cov tshuaj no tag mas koj mam li mus ncig txhawv tebchaw tau.  Yam tshuaj noj tsis yoom yim, tiamsis thaum koj noj tag lawm yuav kav koj mus li 5 lub xyoo.  Yog koj xav ib koob yam tshuaj no, ces tsuas kam koj li 2 xyoo xwb koj yuav tsum tau xav dua.

 

Meningitis ( Kab mob rau saum hlwb)

 

Meningitis yog yam kab mob ua mob ib ncig ntawm lub hlwb.  Muaj ntau tus tibneeg muaj yam kabmob no nyob rau hauv lawv lub qhov ncauj tabsis yuav tsis ua rau lawv mob.  Tiamsis, thaumtwg yog leegtwg kis tau los ntawm kev ua pa (xwsli nhoo) yam mob ntawv yuav mus ua mob nhyav rau nws thiab yuav tuag taus.  Muaj tshuaj xav tivthaiv yam kabmob meningitis.

 

Yam kabmob meningitis no muaj tshwmsim nyob tej qhov chaw xwsli Africa thiab yog yus yuav mus ncig rau tej tebchaws Africa yus tu kwskhomob pomzoo rau yus yuav tsum tau txhaj cov tshuaj tivthaiv.  Tsuas ntsiv, yog yus yog Islamic thiab yuav rov mus saib qubteb qubchaw (i.e. Hajj) koj yuav tsum tau txhaj tshuaj tivthaiv yus thiaj mus tau vim tias nyob rau tej tebchaws ntawv muaj tej kabmob meningitis.  Tsis tag li xwb yus tseem yuav mus xyua cov phoojywg thiab tsev neeg txheebze. Nrog lawv nyob ntev yuav tau txhaj tshuaj tivthaiv .  Nws muaj ntau yam tshuaj tivthaiv pab tau koj, yus yuav tsum tau nug yus tu kwskho mob qhia yus kom yus paub tias yuav ntev npaum licas yus thiaj mam li rov xav dua tshuaj tivthiav yus kom tsis txhob kis tau meningitis.

 

Influenza /  Flu ( mob khaubthuas)

 

Yam dauno (influenza) ua npaw, kub, nhoo, mob taubhau, mob ibce thiab ua tau rau muaj mob nyag.  Muaj tej qhov chaw yam mob Flu no tshwmsim thaum lub caij ntujno (winter), tiamsis nyob tej qhov chaw sov yam mob Flu no tshwsim txhua lub sijhawm.  Ncig tebchaw yam kabmob no kis tau zoo heev.  Yuav tivthaiv tau koj, koj yuav tsum tau txhaj tshuaj tivthaiv.  Koj txhaj ib zaug tsua kav 1 xyoo xwb.

 

 

Rabies (Kab mob los ntawm dev thiab lwm yam tsiaj tom)

 

Rabies yog ib yam kab mob ua txau ntsai vim tias kis tau los ntaw dev tom thiab lwm yam tsiaj, xwsli puav thiab liab.  Txhuas tu tibneeg yog kis tau tu kab mob rabies no lawm ces yeej tuag tau.  Muaj tshuaj xav tivthaiv kom kis tsis tau yam kab mob rabies no yog tias koj raug tsiaj tom.  Yam tshuaj xav (vaccine) no kim heev.  Yuav tsum siv koj li 3 lub limtiam thiaj li xav tau cov tshuaj no rau koj kom tag vim tias nws muaj 3 zaug txhaj. 

Yog koj yuav mus ncig tebchaws ntev, koj yuav tsum tau txhaj cov tshuaj xav (vaccine) no pab koj.  Menyuam yaus yog cov ua yuav raug dev tom heev tshaj thiab yuav txhaj cov tshuaj tivthaiv no rau lawv.  Txawm yog tias koj mus ncig tebchaw los yog tsis tau mus, yog tias koj raug dev tom koj yuav tsum tau muab xabnpum txhuam lis 5 feeb thiab muab dej ntsuav.  Koj yuav tsum tau mus cuag kwskhomob sai li sai tau tom qab ua raug tsiaj tom.

 

Yellow Fever

 

Yellow Fever tshumsim nyob rau Africa thiab Amelika qabteb (South America).  Yam kab mob ua tau txaus ntsai thiab muaj feem tuag taus.  Yam tshuaj xav tivthaiv no (koj yuav tsum xav yog koj muaj mus ncig txawv tebchaws rau tej qhov chaw thiab tej zaum koj yuav tsum tau xav ua ntej koj yuav mus hla tebchaws.  Thaum koj txhaj cov tshuaj xav (vaccine) tag lawm koj yuav tau txais ib “phau ntawv daj“  (“yellow book”) nqa nrog koj kom qhia tau tia koj twb txhaj tshuaj tivthaiv lawm.  Tib neeg kis tau yam kab mob no yog los ntawm tshajcum tom, yog li ntawm yuav tsum ceevfaj tsis txhob pub tshajcum tom tau yus ( saib qhov qhia txog Malaria ).  Yam tshuaj tivthaiv no kav mus txog 10 xyoo koj mam li rov txhaj dua.

 

Japanese Encephalitis

 

Yam kab mob yog muaj nyob Southeast Asia thiab south Asia.  Tib neeg kis tau yam mob no los ntawm tshajcum tom, xws li tej chaw uas nyob deb nroog loj es muaj npua ntau.  Yog tias koj mus ncig xyua tej zos deb nroog loj ntev tshaj li 1 lub hli koj tus kwskho mob xav koj txhaj tshuaj tivthaiv.  Koj yuav tsum txhaj li 3 koob thiab yuav siv sijhawm li 3 lub limtiam ua ntej koj yuav mus txawv tebchaws es cov tshuaj ntawv thiaj li yuav tivthaiv tau koj zoo.

 

 

Yuav tivthaiv thiab kho mob rawsplab licas thaum koj tseem mus txawv tebchaws

 

Vim licas kuv thiaj li kis tau mob rawsplab thaum kuv tseem ncig tebchaws?

 

Muaj ntau yam kab mob ua kis tau rau tib neeg ua kom mauj kev rawsplab thaum mus ncig txawv tebchaws.  Cov kab mob ntaw kis tsis tau rau cov neeg nyob ib cheebtsam ntawv vim tias lawv tub mob dua los lawm ces lawv lubcev swm lawm (immune).  Tib neeg muaj mob rawsplab vim tias thaum lawv mus ncig txawv tebchaws lawv muaj kev ntxhov siab thiab lawv noj zaub mov tsis haum plab.

 

Yog tias kuv mus ncig saib qub tebchaws ua kuv loj hlob kuv puas yuav tivthiav kom tsis txhob kis tau kab mob rawsplab?

 

Tsis tau.  Muaj tej yam kab mob ua koj tub muaj thaum koj nyob lub tebchaws ntawm thaum koj tseem yaus koj yuav kis tsis tau lawm txawm yog tias koj mus noj tau tej kab mob ntawv.  Tiamsis, feem ntaum ntawm cov kab mob ua kis no es ua rau  neeg lawvplab yuav ua tau koj mob vim tias nws tivthaiv koj tsis ntev, yog tias koj rov mus ncig txog tebchaws koj loj hlob los koj tseem rov kis tau.

 

Kuv yuav ua licas paub tau tias kev rawsplab no yog los ntawm kis kabmob los yog lwm qhov los?

 

Qhov yuav qhia tau qhov txawv yog ib yam nyuaj.  Yog koj tsua tso quav ib hnub no ob rau peb zaug thiab tsis muaj lwm yam mob, no ces koj qhov kev rawsplab tsis yog kis los ntawm kabmob.  Yog tias koj rawsplab tshaj plaub thiab tsib zaug no ces swslis yog kis los ntawm kabmob.  Yog muaj lwm yam kev mob rog swsli quaj muaj ntsav, ua npaws no, mob plab, los yog xeev ntuav ces yuav tsum yog koj kis tau kab moblawm.

 

Koj yuav ua licas kev rawsplab thiaj kis tsis tau rau koj

 

Qhov ua tseem ceeb tshaj plaws thiab yam ua yoom yim koj yuav tsum tau ua koj thiaj tsis raug kev rawsplab yog yuav tsum ntsuav tes heev.  Kev ntsuav tes yog ib qhov tseemceeb heev ua ntej thaum koj yuav noj mov, thiab yog koj yeem ntsuav ntau zau yeem zoo.   Vim tias muaj ntau qhov chaw tsis muaj dej thiab xujnpus ntsuav tes, qhov zoo koj yuav tau siv cov ntaub muaj cawv 90 (alcoho-base cloth) so tes.  Cov ntaub ntawv muaj nyob tom tej tajlaj thiab chaw muaj tshuaj los yog tej chaw muag koom noj nyob ntawm tej ntug kev.  Yog koj tsis paub yuav qhov twg, ces koj nug koj tus kwskho mob los tau nws mam qhia koj yuav.

 

Muaj ntau yam mov yeej zoo rau koj noj tsis muaj teebmeem.  Yam zaub mov thiab dej haus yog maub rhaub kub lawm ces tsis muaj teebmeem rau koj noj.  Qhobcij thiab yam qabzib noj tau tsis ua cas.  Yam zaub mov uas yuav ua rau koj muaj mob yog zaub tsis siav thiab samlav thaib nqaij nyuj los yog ntses nyoos los yog ua tsis siav.  Nco ntsoo ntsuav tes thiab nriam ua ntej yuav coj los chais tsiv noj thiaj tsis ua mob rau koj.  Tsis txhob noj yam txiv mhab txiv ntoo tsis muaj tawv vim ua tau rau koj muaj mob.  Xws lis mis thiab lwm yam koom noj muaj mis coj los ua tsis zoo noj vim tsam muaj mob rawsplab.  Mis yuav zoo noj koj yuav tsum muab rhaub kom npau thiab cia kom txias mam haus thiaj tsis muaj mob.  Mis nyob hauv lub box zoo hau tsis ua cas.

 

Dej yog ib yam ua tau koj tsis sisneej.  Zoo lis mis koj yuav tsum muab rhaub kom npau thiab tos kom txias mam hau thiaj tsis ua mob rau koj.  Dej nyob hauv poom thiab dej qabzib zoo haus.  Dej nabkuab tsis zoo noj los yog tso rau dej haus vim tsis paub yam dej khov los qhov twg los tsam yog dej tsis huv.  Thaum koj txhuam hniav yuav tsum siv cov dej zoo xwb.

Ceevfaj rau tej yam zaub mov, vim tias muaj qees yam ua tau rau koj mob.  Vim tias yus lub plab tsis tau swm rau tej zaub mov.

 

Koj yuav ua lis cas yog koj muaj mob rawsplab?

 

Muaj ob yam tshuaj rau koj noj yog thaum koj muaj mob rawsplab thaum lub sim hawm koj mus ncig tebchaws.   Thawj yam tshuaj yog pab kom tsis txhob rawsplab heev, tiamsis kho tsis tau tus kabmob.  Tsuas yog ua kom tsis tshua rawsplab zuj zus mus xwb.  Cov tshuaj ua neeg xiv heev yog hu ua loperamide (“Imodium”) thiab Bismuth subsalicylate (“Pepto-bismol”),  ob yam tshuaj no muaj muag nyob rau chaw muag tshuaj tsis tas yuav thaj maum xaj, koj yuav tau coj los siv. Nco ntsoov siv tsis tau rau menyuam.

 

Tsuas ntsiv, muaj tshuaj tua kabmob (antibiotics) ua kho tau kev rawsplab.  Pab tau kom tsis txhob muaj mob ntau hnub.

Thaum rawsplab tsis ntau tshaj( 2 los yog 3 zaug ib hnub) tej zaum tsis yog muaj kabmob rawsplab.  Siv cov tshuaj Loperamide los siv cov  Bismuth subsalicylate pab xwb ces yeej zoo lawm.  Nyob hauv qab yuav qhia txog kev siv tshuaj.

 

Thaum rawsplab muaj dej ntau heev koj yuav tsum tau siv cov tshuaj tua kabmob (antibiotic) uas koj tus thajmaum muab rau koj thaum koj yuav mus ncig tebchaws.  Koj yuav tsum siv cov tshuaj Loperamide los siv cov Bismuth subsalicylate los mus pab koj kom mus txog rau thaum cov tshuaj tua kabmob pab tau koj lawm.  Yog tias koj muaj mob nyag heev, ua npaws los tso quav los nrog ntsav koj yuav tsum siv cov tsuaj tua kabmob (antibiotic) xwb, tsis txhob siv cov Loperamide los Bismuth Subsalicylate.

(Txiav raws txoj kab)

 

Nqa tag nhro koj cov ntaub ntawv nrog koj tawm tebchaws

(Carry with your travel documents)

 

Tsis txhob pub yus kis tau kabmob rawsplab

Nco ntsoov ntxuav tes, txhua txhua zaus koj yuav noj mov. (siv cov ntau muaj cawv 90 sos tes yog koj muaj nrog koj).

 

Zaub mov tsis txhob noj yog:  nqaij nyoos los ua tsis siav, nqaij nruabdeg, ntses, mis los chees; zaubqhw, thiab lwm yam zaub nyoos.  Txiv hmab txiv ntoos tsis muaj tawv yuav tsum ntxuav kom zoo mam noj.

 

Dej thiab Mis yuav tsum muab rhaub kom npau thiaj zoo haus.  Yam dej thiab mis nyob hauv poom lawm hau tau tsis ua cas.

 

Yog ib hnub twg koj rawsplab li ib rau ob zaug, koj noj tshuaj Loperamide los Bismuth subsalicylate pab xwb tau lawm.  Yog tias koj rawsplab heev thiab muaj dej ntau thiab nrog ntshav thiab ua npaws thiab mob ib ces koj yuav tsum tau siv tshuaj tua kabmob (antibiotic) pab koj.